عمر الخيام النيشابوري ( مترجم : قاسم انصاري )

27

رسالة جواباً لثلاث رسائل ( دورساله فلسفى )

4 / 3 / 7 / 10 5 / 4 / 6 / 10 6 / 5 / 5 / 10 7 / 6 / 4 / 10 8 / 7 / 3 / 10 9 / 8 / 2 / 10 10 / 9 / 1 / 10 11 / 10 / 0 / 10 در اين جداول ، اعداد رديفهاى 11 - 7 قابل قبول نيست ، چرا كه در اين رديفها ، اعدادى كه كوچكتر از اعداد ديگر فرض شده‌اند ، بزرگتر از اعدادى كه بزرگتر فرض شده‌اند ، هستند . اعداد رديف 6 نيز قابل قبول نيست ، چرا كه هر دو عدد مساوى هستند وهيچ يك ، از آن ديگرى ، بزرگتر يا كوچكتر نيست . اعداد رديفهاى 5 و 4 نيز قابل قبول نيست ، چرا كه حاصل تقسيم عدد بزرگتر بر عدد كوچكتر عددي كسرى است . اعداد رديفهاى 2 و 1 نيز قابل قبول نيست ، چرا كه مربع هر يك از اعداد بزرگتر ، بزرگتر از 72 خواهد شد . لهذا ، تنها دو عددي كه ممكن است جواب مسأله باشد ، اعداد رديف 3 ، يعنى ( 2 و 8 ) است : پيداست كه رياضيّون سدهء چهارم هجرى قمري در يافتن دو عدد ( 2 و 8 ) عاجز نمانده بودند ، بلكه تلاش ايشان براي يافتن راه حلّ جبري اين مسأله بوده است ، زيرا اگر يكى از دو عدد مطلوب را ) x ( وعدد مطلوب ديگر را ( x - 10 )